Bir öğretmenin çocuğu olarak Odessa'da doğan Valentin Petroviç Katayev, Yuriy E. Petrov'un kardeşidir. 1915 yılında gönüllü olarak cepheye giden Katayev, bir süre ordu için hizmet verdikten sonra Rus Telgraf Şirketi'nin (Rosta) Odessa bölümü çalışmaya başladı. 1922'de Moskova'ya yerleşerek uzun yıllar "Yunost" dergisinin başredaktörlüğünü üstlendi. Büyük Anayurt Savaşı'nda cephe muhabirliği yaptı. İlk şiirlerini lisede yayımlayan Katayev, savaş sırasında askerlerin yaşamını konu edinen denemeler yazdı. Devrim sonrası hikayelerinde, aydınlar başta olmak üzere, değişen dünya görüşlerini yansıttı. Devrim öncesinin yaşam ideallerinden kalıntıları yergisel bir dille açığa serdi. Dünyanın değişimi üstüne yazdığı serüven romanlarında devrimci dünya sürecine ilişkin romantik, açık seçik olmayan tasarımlara rastlanır. Buna karşın, yergisel hikayelerinde karşı-devrim sırasındaki ahlak çöküşünü güçlü bir anlatımla dile getirir. Rastratçiki adlı romanında NEP dönemindeki küçük burjuvaca tutkuları yerer. 20'li yılların sonlarında Katayev, basit insanların sorunlarına eğilmeye başlamıştır. Baba ve Vremya,vpered adlı hikayeleri Birinci Beş Yıllık Plan döneminin en çekici sanat belgesidir. Beleet parus odinokiy adlı romanı, 1905 yılında Odessa'daki devrim sırasında yaşayan bir öğretmen ile yoksul bir balıkçının oğlu olan iki gencin kişilik gelişimini anlatır. Bu kitabıyla, Karayev'in ünü Sovyetler Birliği sınırlarını aşmıştır. Tarihsel öğeleri birleştiren bu yapıt, yazarı çocukluk psikolojisinin ustası olduğunun da kanıtıdır. Yapıt, ayrıca Karadeniz'in Dalgaları adlı roman dizisinin ilk kitabı niteliğindedir. Yazar roman yoluyla kahramanlarını Büyük Anayurt Savaşı'na kadar getirir. Romanlarında olduğu gibi hikayelerinde de savaşın izlerine rastlamak mümkündür. Daha çok kendi geçmişini ve o yılların tarihsel olaylarını yansıtan son yapıtlarında yazar, yaşamın anlamına yönelik soruyu, olağanüstü şiirsel öğelerle dile getirmiştir. Şiirsel bir günce biçiminde yazılmış olan Küçük Demir Kapı adlı hikaye kitabında, 1908-1909 yıllarında Lenin'in dış ülkelerdeki yaşantısı verilir. Trava zabvenie adını taşıyan çalışmasında ise çağrışımsal bir kurgu tekniği kullanarak Mayakovski ve Ivan Bunin ile tanışmalarını, kendine özgü gerçeklik bağlantısı içinde aktarır.
ESERLERİ Hikayeleri: Kranz'ın Deneyimi (Opyt Kranca, 1919), Altın Tüy (Zolotoe pero, 1920), Sakallı Çocuk (Borodati malyutka, 1924), Baba (Oteç, 1928), Vremya, vpered (1932), Üçüncü Zırhlı (Tretiy tank, 1942), Katakomby (1944-1951), Hutorok v stepi (1956), Zimniy veter (1960), Küçük Demir Kapı (Malenkaya zeleznaye dver v stene, 1964) Roman: Demire Hükmeden (Poveditel'zeleza, 1924), Erendorf Adası (Ostrov Erendorf, 1924), Rastratçiki (1926), Karadeniz'in Dalgaları (Volny Çernogo morya), Anı: İç Savaştan Notlar (Zapiski o grazdanskoy voyne, 1924), Trava zabvenie (1964), Oberon'un Sihirli Flütü (Razbitaya zizn ili Volşebnyi rol Oberona, 1972)
|